Jarenlang was het advies eenvoudig: elk paard om de paar maanden ontwormen en van merk wisselen. Dat schema kweekt wormen waar geen enkel middel nog vat op heeft. Er bestaan vier groepen ontwormingsmiddelen voor paarden, er is al meer dan veertig jaar geen nieuwe bijgekomen, en tegen alle vier is resistentie aangetoond (Nielsen et al., 2025).

Een goed ontwormingsschema draait daarom niet meer om de kalender, maar om meten. Hieronder vind je het schema dat de grote richtlijnen (AAEP in de Verenigde Staten, ESCCAP in Europa) vandaag aanraden, en daarna waarom het werkt.

Het ontwormingsschema in het kort

Stap	Wanneer	Wat je doet
1. Mestonderzoek	Vóór je ontwormt	Laat per paard een eitelling (EPG, eieren per gram mest) doen.
2. Indelen	Zodra de uitslag er is	Lage, matige of hoge uitscheider (zie tabel hieronder).
3. Gericht ontwormen	Na de uitslag	Behandel de paarden boven 200 EPG. Laat de lage uitscheiders met rust.
4. Werkt het middel nog?	14 dagen na de behandeling	Nieuwe eitelling bij een groep behandelde paarden en vergelijk met de eerste (eireductietest, FECRT).
5. Grote strongyliden	Elk jaar, als je selectief ontwormt	Screening op Strongylus vulgaris, zoals ESCCAP aanraadt.
Veulens en jonge paarden	Altijd apart	Geen selectieve behandeling op basis van eitellingen. Maak een plan met je dierenarts.

Hoe vaak je stap 1 tot 4 herhaalt, hangt af van je stal, je weides en je paarden. Spreek dat ritme af met je dierenarts.

Hoe je de uitslag leest

Uitslag (EPG)	Indeling	Wat het meestal betekent
Onder 200	Lage uitscheider	Geen behandeling nodig op basis van de telling.
200 tot 500	Matige uitscheider	Komt in aanmerking voor behandeling.
Boven 500	Hoge uitscheider	Komt in aanmerking voor behandeling. Deze paarden besmetten de weide het meest.

Bron van de grenzen: AAEP (2024).

Een eitelling meet hoeveel eieren een paard uitscheidt, niet hoeveel wormen het in zich draagt. Het is ook geen test om een ziek paard te onderzoeken (AAEP, 2024). Zie het als een meter voor weidebesmetting, niet als een gezondheidsrapport.

Waarom niet gewoon iedereen ontwormen?

Twee feiten over strongyliden maken het oude kalenderschema schadelijk.

De uitscheiding is ongelijk verdeeld. In een groep paarden scheidt ongeveer 20% van de paarden zo'n 80% van de eieren uit (Kaplan en Nielsen, 2010). Een paar paarden besmetten het grootste deel van de weide.

80/20-regel 20% van de paarden scheidt 80% van de eieren uit

Dat patroon is stabiel. Een paard dat weinig uitscheidt, blijft dat over de jaren meestal doen, en een hoge uitscheider blijft meestal hoog (Nielsen et al., 2006). Als je het één keer gemeten hebt, weet je met welk paard je te maken hebt.

Wie elk paard op de kalender behandelt, ontwormt dus paarden die nooit het probleem waren. Elke overbodige dosis geeft de overlevende wormen een extra kans om resistent te worden. Je betaalt geld en werkzaamheid van het middel om de situatie slechter te maken.

Gericht ontwormen werkt opvallend goed. Als je alleen de paarden boven 200 EPG behandelt, ontworm je ongeveer de helft van de paarden en verwijder je toch zo'n 95% van alle uitgescheiden eieren (Kaplan en Nielsen, 2010). De wormen die niet behandeld worden, blijven gevoelig voor de middelen en remmen zo de resistentie af.

Stap 4 is de stap die het vaakst wordt overgeslagen

De eireductietest vergelijkt de eitellingen van een groep paarden vóór de behandeling en 14 dagen erna (Kaplan et al., 2023). Zo weet je of het middel op jouw stal nog werkt. Resistentie zie je niet, tenzij je ze meet.

De waarschuwingssignalen zijn er al. Na een dosis ivermectine duurde het in de jaren negentig acht tot tien weken voor er weer eieren verschenen. Nu is dat vier tot vijf weken. Bij moxidectine is dat gezakt van twaalf tot zestien weken naar dezelfde vier tot vijf weken (Nielsen, 2022).

De uitzonderingen

Veulens en jonge paarden. Selectief ontwormen op basis van eitellingen wordt voor hen niet aangeraden. Hun parasietenbeeld verandert te snel en spoelwormen vormen een echt risico (AAEP, 2024).
Grote strongyliden. In regio's met strenge beperkingen op het gebruik van ontwormingsmiddelen is de gevaarlijke Strongylus vulgaris teruggekomen. Daarom raadt ESCCAP een jaarlijkse screening aan op bedrijven die selectief ontwormen (Nielsen et al., 2025). Minder behandelen is niet hetzelfde als niets testen.

Overleg met je dierenarts

Dit artikel vat de richtlijnen samen en vervangt geen veterinair advies. Welk middel, welke dosis, hoe vaak je test en wat je met veulens doet, beslis je samen met je dierenarts, die je paarden en je stal kent.

Het schema bijhouden in Equihub

Selectief ontwormen vraagt meer administratie dan iedereen tegelijk behandelen: wie is getest, wat was de uitslag, wie is behandeld en wanneer moet de controle na 14 dagen gebeuren. In Equihub plan je ontwormingen en andere gezondheidstaken per paard, met herinneringen, en houd je alles bij in het digitale logboek van elk paard. De eitelling zelf blijft werk voor je dierenarts of labo. Bekijk de gezondheidsmodule.

Bronnen

AAEP (2024). Internal Parasite Control Guidelines. American Association of Equine Practitioners. aaep.org
ESCCAP. Guideline 08: A Guide to the Treatment and Control of Equine Gastrointestinal Parasite Infections. esccap.org/guidelines/gl8
Kaplan, R.M. en Nielsen, M.K. (2010). An evidence based approach to equine parasite control: it ain't the 60s anymore. Equine Veterinary Education 22, 306–316.
Kaplan, R.M. et al. (2023). WAAVP guidelines for diagnosing anthelmintic resistance using the faecal egg count reduction test in ruminants, horses and swine. Veterinary Parasitology 318, 109936. Online rekenhulp: fecrt.com
Nielsen, M.K. (2022). Parasite faecal egg counts in equine veterinary practice. Equine Veterinary Education 34, 584–591.
Nielsen, M.K. et al. (2025). Global equine parasite control guidelines: Consensus or confusion? International Journal for Parasitology: Drugs and Drug Resistance 28, 100600.

Dit is een aangepaste versie van ons Engelstalige artikel How Deworming Quietly Stopped Working.

Ontwormingsschema voor je paard: eerst tellen, dan ontwormen